Moet het ontslagrecht worden vereenvoudigd?
In een recent artikel “How Europe crushes innovation” schrijft The Economist dat innovatie in Europa wordt doodgedrukt door de strenge en in hun ogen ouderwetse ontslagwetten. Die wetten zijn streng, dat weten we, je kan mensen niet zomaar ontslaan. Zijn die dan té streng?
Twee onderzoekers, Olivier Coste en Yann Coatanlem, stellen in het artikel van The Economist dat de huidige ontslagwetten Europese bedrijven voorzichtiger maken en daardoor veel minder innovatief. Een bedrijf gaat niet zomaar iets nieuws proberen en daar mensen voor aannemen: als het niet loopt zoals gehoopt, dan brand je je vingers. In de US kost een ontslag, als je alles meetelt, 7 maandsalarissen van de ontslagene maar in Duitsland 31 en in Frankrijk 38 maal het maandsalaris. In de US is een bedrijf al in iets nieuws aan het investeren als in men Europa nog financieel aan het bijkomen is van het vorige avontuur. .
Daarom komen de meeste innovaties niet uit Europa. Dat is helaas wel een herkenbaar beeld. En we zien het ook in andere cijfers: de productiviteit per werknemer blijft al decennia achter. Europa heeft daarmee wel echt een probleem. We houden van ‘onze’ vorm van kapitalisme – of moeten we zeggen, socialisme – waarin er vangnetten zijn. Hier geen trailer-parken en persoonlijke faillissementen vanwege een kostbare ziekenhuisbehandeling. Maar als we niet innoveren raken we achterop en wordt ons model onbetaalbaar.
Het CPB heeft net een studie afgerond naar het onderwerp Productiviteit “Zeven lessen voor productiviteitsbeleid”. Daar komt het woord ontslag niet in voor: versoepeling van onze ontslagbescherming wordt niet geadviseerd. Ook het Draghi Report (2024) heeft het hier niet expliciet over, hoewel het wel pleit voor vereenvoudiging van de administratieve lasten. In 2013 hebben onderzoekers van het ESB een studie gedaan naar de relatie tussen Ontslagbeperking en Innovatie “Soepel ontslag en Innovatie”. Zij suggereerden dat het wellicht nuttig is om ‘garage businesses’, startups die spreekwoordelijk in een garage beginnen, te stimuleren door tijdelijke dispensatie te verlenen aan kleine ondernemingen.
Kortom, de stelling van The Economist dat onze ontslagwetten innovatie ‘crushen’ lijkt wat kort door de bocht. Ja, dispensatie voor kleine starters lijkt wenselijk, en in dat licht is het moeilijker maken van het inhuren van ZZP-ers ook geen goede ontwikkeling. Maar voor nu lijken andere maatregelen effectiever om ons innovatievermogen te versterken, zoals het verdiepen van de interne markt, en publieke en private investeringen te stimuleren via een sterker Europees financieringskader. Laten we ons daar eerst op concentreren!
